بزرگترين مترجم، نويسنده و شاعر زندهي دنياي اسپرانتو، به پاسِ آثار بسيار ارزشمند و فراواني كه در طول بيش از نيم قرن، به زبان اسپرانتو نگاشته است، در سال 1999 و 2000 نامزد دريافت جايزهي ادبي نوبل شد[2]. اُلد نامزد دریافت این جایزه در سال 2005 نیز شده است. وي كتاب پديدهي اسپرانتو را – كه ترجمهي متن كامل آن در كتاب حاضر آمده است – بهمناسبت صدمين سال تولد زبان اسپرانتو و بهمنظور ترجمه شدن به زبانهاي ملي دنيا، بهزبان اسپرانتو تأليف كرد. اين نويسنده، شاعر، مترجم و سردبير چندين مجلهي وزين جهان اسپرانتو، در سال 1924 در شهر كِنت[3]انگلستان، چشم به دنيا گشود و در سال 1937 (در سيزده سالگي) با زبانِ اسپرانتو آشنا شد و شروع به فراگيري آن كرد. از سال 1947 فعاليتهاي ادبيِ اُلد در دنياي اسپرانتو آغاز گشت و تا كنون كه بالغ بر 80 سال سن دارد، ادامه يافته است.
وي، علاوه بر تأليف و ترجمههاي ارزشمند، گوناگون و فراوان - كه در اين جا به برخي از آنها اشاره ميشود - از سال 1979 تا سال 1983 رياست فرهنگستان اسپرانتو را نيز بر عهده داشته است[4].
مجموعهي آثار او كه بالغ بر پنجاه كتاب است، از جمله شامل كتابهای متنوع و باارزش زیر، که در زمینههای گوناگونی نگاشته شده است، میشود:
(1) هشت كتاب شعر، که استادی اُلد را در این زمینه بهخوبی نشان میدهد و نشانگر غنای زبان شعر در اسپرانتو نیز است، از جمله منظومهي حماسي نژاد كودك[5] سروده شده در سال 1956 كه از شاهكارهاي بيبديل ادبيات اصيل اسپرانتو است و با سرزمين بيحاصل، شاهكار تي اس اليوت (1965-1888) قابلِ مقايسه است[6].
(2) بالغ بر بيست اثر ترجمه شده به اسپرانتو از زبانهاي انگليسي، اسكاتلندي و سوئدي، از جمله رباعيات حكيم عمر خيام از نسخهي انگليسي پروفسور ادوارد فيتزجرالد، غزليات حافظ و آثاري از ويليام شكسپير، اسكار وايلد، هري هريسن[7] و كتاب ارباب حلقهها[8] اثر تولكين در سال 1995.
(3) چهار كتاب در زمينهي آموزش زبان اسپرانتو:
o اسپرانتو: رهيافتي نو[9]
o گامهايي در جهت تسلط كامل[10]
o نخستين دورهي آموزشيِ اسپرانتو[11]
o ترجمه كنيد![12]
وي همچنين داراي هفت مجموعهي مقالات، سه مجموعهي آواز و پنج گزيدهي ادبي است و در تهيهي سه گزيدهي ادبي ديگر نيز نقش بهسزايي داشته است.
كارنامهي آُلد در مورد سردبيري مجلات اسپرانتو زبان به شرح زير است:
1. سردبيريِ مجلهي اسپرانتو در اسكاتلند[13] از سال 1949 تا سال 1955
2. سردبيريِ مجلهي اسپرانتو[14]، ارگان رسميِ سازمان جهانيِ اسپرانتو[15] (كه داراي روابط رسمي با سازمان ملل متحد و يونسكواست) از سال 1955 تا سال 1958 و 1961 تا 1962
3. سردبيريِ مجلهي فرهنگ جهان[16] از سال 1962 تا سال 1963
4. سردبيريِ مجلهي منشور شمال[17] از سال 1968 تا سال 1972
5. سردبيريِ مجلهي اسپرانتودانِ بريتانيايي[18] از سال 1973 تا به امروز
6. سردبيريِ مجلهي چشمه[19] از سال 1980 تا به امروز
اهداي كتابخانهي شخصيِ اُلد
آقاي ويليام اُلد، كه هماكنون در آستانهي 80 سالگي خود بهسر ميبرد، كتابخانهي باارزش و منحصربهفرد خود را، در سال 2001 به كتابخانهي ملي اسكاتلند اهدا كرد. وي در طول عمر پرثمراش مجموعهي بسيار نفيسي از كتابهاي اسپرانتو را در كتابخانهي منزل خود گردآوري كرده بود، و شايد اين كتابخانه، آخرين دارائيِ معنوي او باشد كه ميتوانست به دنيا هديه كند –در كنار بيش از پنجاه سال از عمر خود، كه در راه اسپرانتو صرف كرده است. آقاي يان مكگاوِن (Ian McGowan)، كتابدار كتابخانهي ملي اسكاتلند، در مراسمي كه بههمين مناسبت برپاشده بود گفت:
"اين مجموعه حقيقتاً از اهميتي بينالمللي برخوردار است و منبعي غني براي اسپرانتودانان زمان حاضر و آينده بهشمار ميآيد … باعث افتخار ماست كه كتابخانهي ملي اسكاتلند براي نگهداري اين مجموعهي بيهمتا انتخاب شده است…. در حقيقت، اين مراسم فرصت خوبي نيز براي ابراز قدرداني از كوششهاي فراواني است كه آقاي اُلد براي زبان اسپرانتو و اسپرانتودانان جهان انجام داده است."
[1] William Auld
[2] در مورد خبر نامزد شدن اُلد براي جايزهي ادبي نوبل ميتوان به سايت اينترنتي بي بي سي (BBC) به تاریخ 30 سپتامیر 1999 نیز مراجعه کرد.
[3] Kent
[4] Akademio de Esperanto
[5] اين منظومه كه مشتمل بر 25 فصل است، جزو برترين آثار ادبيِ زبان اسپرانتو است و مشخصات چاپ سوم آن كه حواشيِ مؤلف نيز به آن اضافه گرديده، به شرح زير است:
AULD, William, La Infana Raso, Saarbrücken: Artur E. Iltis, 1980, 121p., Ilus.
اين اثر همراه با ترجمهي پرتغالي آن نيز، به صورت دو زبانه منتشر شده است:
AULD, William, La Infana Raso, Trad. L. H. Knoedt, Chapeco: Fonto, 1992, 160p., Ilus.
نخستين فصل اين منظومه، بهصورت دكلمه (صوتي) و متن (نوشتاري)، در اينترنت زير بهصورت رايگان قابلِ دستيابي است.
[6] پروفسور گاستون وارينگيِن (Gaston Waringhien 1901-1991) اديب بزرگ اسپرانتودان فرانسوي، در نقدي كه بر اين كتاب نوشته است، آن را با اثر معروف شاعر آمريكاييالاصلِ انگليسي تي اس اليوت (T. S. Eliot, The Waste Land)، برندهي جايزهي ادبيي نوبل در سال 1948، مقايسه كرده است. براي متن اين نقد ميتوان به مجلهی زير یا اینترنت مراجعه کرد:
G. Waringhien, “La Infana Raso”, La Nica Literatura Revuo, 2/3, 116-117. h
[7]Harry Harrison
[8] TOLKIEN, J. R. R., La Kunularo de l’ Ringo, La 1a parto de La Mastro de l' Ringoj (The Lord of the Rings), trad. W. Auld, Jekaterindurg: Sezonoj, 1997 (2a eld.), 543 p.
TOLKIEN, J. R. R., La Reveno de la Reĝo, La 3a parto de La Mastro de l' Ringoj (The Lord of the Rings), trad. W. Auld, Jekaterindurg: Sezonoj, 1997, 399 p.
[9] A New Approach
[10] Paŝoj al Plena Posedo اين كتاب كه بهمنظور آموزش پيشرفتهي زبان اسپرانتو نگاشته شده، تا سال 1999 هفت بار به چاپ رسيده است:
AULD, William, Paŝoj al Plena Posedo, Pisa: Edistudio, 1999, 7a eld., 228p.
[11] A First Course in Esperanto
[12] Traduku!
[13] Esperanto en Skotlando اين فصلنامهي فرهنگي و ادبي از سال 1947 تاكنون توسط فدراسيون اسپرانتودانان اسكاتلندي (Skota Federacio Esperantista ) منتشر گرديده است.
[14] Esperanto اين ماهنامه كه اُرگان رسميِ سازمان جهانيِ اسپرانتو (UEA) است در مورد نهضت و فرهنگ اسپرانتو است و از سال 1905 تا كنون منتشر شده است.
[15] Universala Esperanto-Asocio (UEA)
[16] Monda Kulturo
[17] Norda Prismo
[18] La Brita Esperantisto اين مجلهي دوماهانه كه از سال 1905 تاكنون، توسط انجمن اسپرانتوي بريتانيا (Brita Esperanto-Asocio) منتشر شدهاست، به نهضت و ادبيات اسپرانتو ميپردازد.
[19] Fonto
این مطلب از سایت کتاب "پدیده اسپرانتو" برداشته شده است.
http://sites.google.com/site/padideesperanto/home/auld
در این وبلاگ با نمونههایی از فرهنگ و ادبیات زبان اسپرانتو آشنا میشوید.